Fotoboeken Recensies

Before They Pass Away: de verhalen achter de foto’s

Before They Pass Away: de verhalen achter de foto's

Before They Pass Away van Jimmy Nelson hoeft waarschijnlijk geen introductie. Voor dit fotoproject reisde hij drie jaar lang de hele wereld rond en fotografeerde hij inheemse stammen die met uitsterven bedreigd zijn. De Belgische fotografe Hannelore Vandenbussche mocht hem als assistent vergezellen. In het boek Before They Pass Away: de verhalen achter de foto’s vertelt ze in geuren en kleuren over haar ervaringen en avonturen. Zoals de titel al doet vermoeden, beschrijft ze de verhalen achter de foto’s van Jimmy Nelson. Hannelore hanteert een vlotte en enthousiaste schrijfstijl die je uitnodigt om te blijven lezen.

Before They Pass Away: de verhalen achter de foto's

De verhalen achter de foto’s

Hannelore reisde met Jimmy Nelson en cameraman Bram Vis drie jaar lang de wereld rond. Als persoonlijke assistent was ze zo’n beetje een manusje-van-alles. Ze zorgde dat Jimmy tijdens de fotoshoots steeds de juiste camera, lens en filmvlak ter beschikking had. Ze ging op zoek naar geschikte locaties, zocht naar fotogenieke inwoners en hielp mee om de fotostudio op te bouwen. Ze werd ook bij de logistiek ingezet. Ze contacteerde de lokale reisbureau’s, regelde de visa voor de groep en deed extra onderzoek over de inheemse stammen.

Elke bestemming krijgt een apart hoofdstuk zodat het boek overzichtelijk blijft. Ze neemt ons mee op sleeptouw naar Ethiopië, Namibië, Kenia, Mongolië, Siberië, Nepal, Papoea Nieuw Guinea, Vanuatu en Alaska om er een paar te noemen. Hannelore, Jimmy en Bram fotografeerden veel achter de schermen. Een selectie van deze foto’s is in het boek opgenomen.

Haar persoonlijk relaas zit vol emoties, boordevol ankedotes, boeiende ontmoetingen en meeslepende avonturen. Hannelore verwerkt in haar tekst af en toe een beknopte context over de problemen waar deze stammen in onze geglobaliseerde wereld mee te maken krijgen. Sommige verhalen maken ook duidelijk dat dit project een zware beproeving is geweest. De reis naar Chukotka in Siberië is hiervan een perfect voorbeeld.

Hannelore vertelt dit alles in een opgewekte en bevlogen toon. Je hebt voortdurend het gevoel dat je met haar meereist. Ze zorgt voor een prettige leeservaring die niet verveelt.

Voor een beginnend fotograaf is zo’n stageplaats een leerschool die onbetaalbaar is. Het is wel keihard werken, dat geeft ze ook toe, maar haar enthousiasme kent nauwelijks een dipje. Behalve tijdens dat ene moment in het Mustanggebergte in Nepal waar hoogteziekte haar bijna fataal werd.

De lezer weet dat dit er gewoon zit aan te komen. Een zware zesdaagse trektocht die Jimmy op vier dagen wil afleggen, is om problemen vragen. In de bergen heeft je lichaam tijd nodig om zich aan de hoogte aan te passen. Wanneer symptomen van hoogteziekte opduiken, moet je onmiddellijk afdalen. Dat weet iedere ervaren wandelaar en bergbeklimmer. Volgens de getuigenis van Hannelore waren Jimmy en Bram in eerste instantie niet van plan om dit advies van een Zwitsers koppel op te volgen. Uiteindelijk besloot ze om toch af te dalen. Zijn obsessie voor het project ondermijnde de gezondheid van het team. Dit roekeloos gedrag kan je niet goedpraten.

Before They Pass Away: de verhalen achter de foto's

Deze uitgave heeft toch ook enkele minpuntjes. De meeste foto’s in het boek zijn behoorlijk klein. De uitgever had gerust extra pagina’s mogen voorzien om meer foto’s in een groter formaat te kunnen tonen. Ik vind het bovendien een vreemde keuze om op een lichtgekleurde linnen cover witte tekst te gebruiken. De naam van de auteur, de ondertitel en de naam van de uitgeverij zijn moeilijk leesbaar.

Het was waarschijnlijk een hele klus om haar talrijke dagboeknotities en aantekeningen te herschrijven tot een leesbare tekst. Hannelore’s schrijfstijl is vlot, luchtig en toegankelijk, maar leunt met momenten iets teveel aan bij spreektaal. Het valt ook op dat ze regelmatig gebruik maakt van naamwoordstijl. Wil je de leesbaarheid van een tekst bevorderen? Dan gebruik je dit beter niet. De tekst bevat bovendien een paar inhoudelijke onjuistheden en enkele schrijffouten. Ik ben hoegenaamd geen taalpurist, laat staan een taalvirtuoos, maar deze slordigheden kan je makkelijk voorkomen. Van een professionele uitgeverij verwacht je toch een strikter toezicht op grammatica en taalgebruik.

Before They Pass Away: de verhalen achter de foto's

Before They Pass Away: de kritiek

Het gelijknamige project van Jimmy Nelson is alom bejubeld en bedolven onder superlatieven. Het fotoboek is zelfs een wereldwijde bestseller. Het project brengt inheemse stammen in beeld die -zogezegd- nog leven volgens de oude tradities en met de moderne wereld weinig of zelfs niet in aanraking zijn geweest. Authenticiteit vormt de rode draad binnen dit project. Dit is een van de redenen waarom deze fotoreeks de nodige kritiek te verwerken kreeg. De authenticiteit die Nelson ons toont, is geen realistische weergave van de realiteit. Het is bovendien een Westerse kijk op wat authenticiteit is of zou moeten zijn. De meeste stammen kleden zich niet meer volgens de traditionele klederdracht zoals op de foto’s te zien is. De fotoshoots zijn in scène gezet. Nelson toont geen politieke en sociale context en verstopt zich achter de uitleg dat je de foto’s enkel esthetisch moet bekijken, en niet als een journalistieke fotoreportage waar je de feiten correct moet weergeven.

Before They Pass Away: de verhalen achter de foto's

Wanneer je je verdiept in de kritische kanttekeningen die je op internet terugvindt, stel je vast dat Nelson zeker niet onbaatzuchtig te werk is gegaan. Tegenstanders beweren dat hij dit project enkel uit eigenbelang en commerciële overtuigingen heeft aangevat. In tegenstelling tot de Amerikaanse fotograaf Joey Lawrence die in Ethiopië portretten heeft gemaakt en nadien is teruggekeerd met mooie grote prints, lees je in het boek van Hannelore nergens wat de inheemse stammen aan dit project overhouden.

“We are not passing away but struggling to survive”, zegt Nixiwaka in The Guardian, een indiaan afkomstig van de Yawanawástam uit het Braziliaanse Amazonewoud, en één van de vele tegenstanders. Een project dat mij sterk aanspreekt, is het fotoboek Mitakuye Oyasin van fotograaf Aaron Huey. Hij documenteerde het dagelijks leven in het Pine Ridge indianenreservaat in South Dakota. Dat zorgde voor beklijvende beelden van de schrijnende levensomstandigheden in het reservaat. “Struggling to survive” dekt in dit boek veel meer de lading, wat voor Before The Pass Away niet het geval is.

Before They Pass Away: de verhalen achter de foto's

Before They Pass Away: het fotoboek

De eerste editie van het fotoboek was enkel als een gelimiteerde Collector’s Edition XXL beschikbaar. Alle 500 exemplaren zijn al lang de deur uit. Het prijskaartje van maar liefst €6500 doet mij nog steeds duizelen. Ondertussen zijn er betaalbare versies van €50 en €135 verkrijgbaar. Het verschil tussen beide? De duurste bevat meer foto’s, uitklapbare pagina’s, extra achtergrondinformatie en beschikt over een betere papierkwaliteit. Het formaat is ook groter. Het boek weegt bijna zes kilo. Ben je op zoek naar het boek met een print? Dan kan je de Collector’s Edition kopen. Deze editie is gelimiteerd op 1000 exemplaren en kost ‘slechts’ USD2500.

Before They Pass Away: de verhalen achter de foto's

Besluit

Before They Pass Away: de verhalen achter de foto’s is niet het type boek dat je in één ruk uitleest. Je laat de verhalen best rustig bezinken. Spendeer ook voldoende tijd om de vele foto’s achter de schermen te bekijken. Het blijft wel jammer dat de auteur en de uitgeverij aan grammatica en correctie niet meer aandacht hebben besteed. Desondanks vormt het boek een waardevolle aanvulling bij het fotoboek van Jimmy Nelson. Heb je het fotoboek nog niet gekocht? Dan zullen de verhalen van Hannelore je alvast zin doen krijgen om dat wel te doen.

Before They Pass Away: de verhalen achter de foto’s is een uitgave van Keff & Dessing Publishing in samenwerking met Uitgeverij Brandt. Het boek kost €28,50 en is verkrijgbaar online of bij de betere boekhandel in jouw buurt.

You Might Also Like

No Comments

    Leave a Reply

    error: