Opleiding Recensies

Internationale fotografieworkshops

fotografieworkshops oaxaca mexico

Van 28 oktober tot en met 5 november 2013 heb ik deelgenomen aan een fotografieworkshop in Oaxaca (Mexico) met Magnumfotograaf David Alan Harvey. De opzet van deze workshop bestond erin om de sfeer in de straten van Oaxaca te fotograferen tijdens de dagelijkse festiviteiten rond Day of the Dead, een christelijke feestdag waarbij overleden vrienden en familie worden herdacht. In onze contreien is dit beter gekend als Allerheiligen, met dat verschil dat de herdenking in Mexico een hele week in beslag neemt.

“You should know going in that my intent is to take you from where you are as a photographer to your logical or aesthetic next step with the emphasis on becoming an essayist and communicating with true visual literacy.”
(David Alan Harvey)

Ondanks het groeiende succes van internationale fotografieworkshops de voorbije jaren, blijft het enigszins moeilijk om bruikbare reviews en getuigenissen terug te vinden. Naar aanleiding van mijn deelname aan een workshop in Rwanda in de zomer van 2011, georganiseerd door het fotoagentschap VII, schreef ik in april 2012 voor het fotomagazine Shoot een artikel over dit onderwerp. Met de workshop in Mexico in het achterhoofd leek het mij een geschikt moment om dat artikel aan te vullen met nieuwe informatie en nuttige tips.

Workshop with David Alan Harvey. Day of the Dead, Oaxaca, Mexico.

Doelpubliek fotografieworkshops

Het algemene succes van digitale fotografie en besparingen op verschillende niveaus hebben ervoor gezorgd dat de professionele sector het de voorbije jaren hard te verduren heeft gekregen. Er hebben zich een aantal verschuivingen voorgedaan, deels te wijten aan de lage instapdrempel van digitale fotografie. De beschikbaarheid van digitale toestellen en camerafuncties in mobiele telefoons zorgen ervoor dat iedereen zichzelf fotograaf kan noemen. Deze tendens had als gevolg dat vele fotografen en fotoagentschappen op zoek zijn moeten gaan naar kanalen om nieuwe inkomsten te genereren. Eén van die kanalen zijn (internationale) fotografieworkshops, geleid door gevestigde fotografen. Sinds enkele jaren zijn dergelijke workshops aan een serieuze opmars bezig. Ze betekenen tevens een toevlucht om op korte tijd de nodige inzichten te verwerven, en dan wil men liefst begeleid worden door iemand met veel praktijkervaring. De beweegredenen om een workshop te organiseren, zijn niet louter uit financiële overwegingen of de crisis ingegeven. In een aantal gevallen speelt de passie tot lesgeven en het contact met leergierige fotografen ook een grote rol. Er zijn uiteraard fotografen die zich bijna uitsluitend op workshops en begeleide fotoreizen toeleggen.

“Warm-hearted while you shoot, cold-hearted while you edit.” (David Alan Harvey)

Onze rondvraag leert trouwens dat het niet uitsluitend amateurfotografen zijn die aan deze workshops deelnemen. Het percentage van deelnemers die semi-professioneel of professioneel met fotografie bezig zijn, stijgt afhankelijk van de lesgever en het onderwerp.

Welk statuut de deelnemers bezitten, is bij Magnum geen doorslaggevende factor voor deelname aan hun workshops, aldus Carl De Keyzer. Bij de inzending ben je sowieso verplicht een selectieproef te doorlopen. Aan de hand van het ingestuurde werk worden alle kandidaturen beoordeeld. Enkel diegenen die door deze selectieprocedure geraken, kunnen effectief aan de workshop deelnemen. Dezelfde werkwijze hanteert David Alan Harvey, wiens workshops meestal uit eigen naam worden georganiseerd.

Workshop with David Alan Harvey. Day of the Dead, Oaxaca, Mexico.

Klassieke opleiding

Het succes van deze workshops betekent geenszins dat dag- of avondopleidingen plotseling overbodig zijn geworden. Integendeel. De opleidingstrajecten aan academies en hogescholen bieden tal van andere voordelen en zorgen bovendien voor een uitgebreid en gestructureerd lessenpakket dat op een workshop niet wordt voorzien. Daar verwacht men dat je reeds een degelijke basis hebt en je voorts een gezonde interesse vertoont over alles wat met fotografie te maken heeft. Men zal jou geen uitleg verschaffen over de basisprincipes van fotografie of over de werking van je fototoestel. De workshops staan in het teken van de praktijk en bijgevolg moet de deelnemer zelf voor de basiskennis zorgen.

Jimmy Kets (persfotograaf bij De Standaard) beschouwt een klassieke opleiding als een persoonlijk groeiproces. Je leert kijken naar andere fotografen waarbij je nieuwe prikkels en invloeden ontvangt die je in jouw bewustwordingsproces verwerkt en toepast. Deelnemen aan een workshop na een opleiding kan volgens hem wel degelijk nuttig zijn. Je leert jezelf verder te ontplooien en je stijl en visie uit te werken en te verfijnen. Zowel een opleiding als een workshop bieden je tal van nieuwe inzichten en laten je op een andere manier naar je eigen werk kijken.

Workshop with David Alan Harvey. Day of the Dead, Oaxaca, Mexico.

Aanbod en selectiecriteria

Het aanbod is de afgelopen jaren sterk gegroeid en de onderwerpen zijn heel divers. Een voorbereidend onderzoek is bijgevolg essentieel vooraleer je een gefundeerde keuze kan maken. Bereid je heel grondig voor, ga op zoek naar recensies en ervaringen van voorgaande deelnemers, en vergelijk de verschillende workshops die je interesse wekken. Aarzel zeker niet om de organisatie bijkomende vragen te stellen. We geven hierbij graag enkele richtlijnen mee die jou tijdens het beslissingsproces kunnen helpen bij het maken van die keuze.

Tal van natuur- en landschapsfotografen bieden begeleide fotoreizen aan naar exotische locaties waaronder safari’s en excursies in Afrika, of een bezoek aan natuurparken in Noord- of Zuid-Amerika. Heb je meer affiniteit met documentaire fotografie en fotojournalistiek zal je eerder je gading vinden bij workshops van fotoagentschappen als Magnum of VII. Dit soort workshops vereisen wel dat je tot op zekere hoogte onafhankelijk aan je project kunt werken en zelf initiatief neemt. Bij begeleide fotoreizen wordt het dagschema reeds op voorhand door de organisator ingevuld en hoef je als deelnemer ter plekke zelf weinig tot helemaal niets te organiseren.

Het is vanzelfsprekend belangrijk te weten welk onderwerp of thema jou interesseert en wat je precies wilt bijleren. Spendeer zeker en vast voldoende tijd aan de portfolio van de fotograaf die de workshop leidt. Spreekt de portfolio jou aan, zit je alvast in de goede richting. Wanneer dat niet het geval is, is deelnemen aan die bepaalde workshop hoogstwaarschijnlijk geen optie meer. Ga eveneens na voor welke media de fotograaf werkt of al gewerkt heeft en welke publicaties op diens naam staan. Heeft de fotograaf reeds ervaring als lesgever of eerder niet? Bij Magnum hebben fotografen als Carl De Keyzer en David Alan Harvey een decennialange terreinervaring én kunnen ze bovendien erg boeiend over hun carrière en werk vertellen.

Workshop with David Alan Harvey. Day of the Dead, Oaxaca, Mexico.

Hou eveneens rekening met het aantal deelnemers in de groep. De verhouding aantal deelnemers versus lesgevers is van een niet te onderschatten belang. In een grote groep is een persoonlijke begeleiding minder evident en verloopt het leerproces trager. Wanneer je iets algemeen wil bijleren, is een grotere groep voor de beginneling interessanter. Wil je je nadien meer verdiepen in een bepaald aspect, is een kleinere groep meer aangewezen. Hoe kleiner de groep, hoe duurder de workshop, maar daar tegenover staat wel dat je je dichter bij de lesgever bevindt en je sneller vooruitgang zal boeken.

Werk je graag met modellen in de studio of op locatie, zorg er dan voor dat je kiest voor een actieve workshop waarbij de deelnemers zelf de modellen aansturen en nadenken over de lichtopstellingen. Krijg je alles voorgeschoteld, keer je waarschijnlijk met een aantal mooie beelden huiswaarts, maar kan je de situatie nadien moeilijker nabootsen.

Let op met begeleide fotoreizen waar de groep telkens ‘en masse’ op een locatie aankomt en de lokale bevolking overvalt. Voor je het weet staan er tien deelnemers tegelijk dezelfde straatventer of bedelaar te fotograferen. Wat ons betreft toch eerder een gênante situatie die je best vermijdt. Blijf ten allen tijde respect tonen voor de bewoners en hun cultuur. In Rwanda en Mexico werkte elke student aan een persoonlijke reportage. Dit had als gevolg dat we elkaar nooit voor de voeten liepen.

Workshop with David Alan Harvey. Day of the Dead, Oaxaca, Mexico.

Inhoud fotografieworkshops

Jef Lievens beschouwt zichzelf als een ambitieuze amateurfotograaf en heeft workshops gevolgd bij Jay Maisel, Bruno Barbey, Joe McNally en Ed Kashi. De workshop van Maisel was heel professioneel georganiseerd en ook de cursus was erg goed opgebouwd. De deelnemers komen tevens in contact met absolute topfotografen die als gastspreker uitgebreid over hun carrière en werk komen vertellen. Maisel leert je bezig te zijn met de essentie van fotografie, leert je te kijken naar details en doordachtere composities te maken. De kern van zijn workshops zijn overigens de kritieksessies waar ieders werk elke dag wordt besproken. “De lessen van Jay Maisel vergeet ik nooit meer”, aldus Jef.

Een workshop biedt jou de mogelijkheid om op korte tijd ontzettend veel bij te leren al hangt dat vanzelfsprekend grotendeels van jezelf af. Denk zeker niet dat alles op een dienblaadje wordt gepresenteerd. Tracht de tijd waar je niet fotografeert zo nuttig mogelijk in te vullen. Bijvoorbeeld: wanneer er met de groep een verplaatsing naar een andere locatie nodig is, kan je er voor zorgen dat je met de lesgever in dezelfde wagen zit. Tijdens de workshop in Rwanda zat ik met de lesgevers meermaals aan de ontbijtafel. Op zo’n momenten kan je makkelijker persoonlijk advies vragen of een probleem voorleggen waar je mee worstelt. Daarnaast kan je tijdens de gezamelijke diners en groepsbesprekingen eveneens heel wat opsteken. Er zijn tal van boeiende onderwerpen om over te discussiëren. Je mag je vooral niet vastpinnen aan het feit dat je enkel van de lesgevers kunt bijleren, de interactie met de andere deelnemers is minstens van even groot belang.

De workshop in Rwanda gaf me de mogelijkheid om met een lokale NGO samen te werken. Je leerde rekening te houden met de noden van een humanitaire organisatie en creëerde een reportage die ook voor hen bruikbaar was. Onze begeleiders hadden alvast een jarenlange ervaring met fotograferen in opdracht voor NGO’s. In samenspraak met hen zorgden we ervoor dat de verhaallijn en de visuele benadering op het goede spoor zaten. Elke avond werden de beelden van de dag overlopen en bijgestuurd waar nodig. Naarmate de week vorderde, kregen we inzichten en technieken aangeleerd om het selectieproces vlotter te laten verlopen en de vertelstructuur logischer op te bouwen.

Niet enkel de vooruitgang die je tijdens die week boekt, werkt motiverend, een inzicht verkrijgen in de werkwijze en het denkproces van een topfotograaf is evengoed een openbaring. Tijdens de workshop in Rwanda gunde Marcus Bleasdale, één van de oprichters van het fotoagentschap VII, ons een blik achter de schermen bij een opdracht in Zuid-Afrika. Maar liefst alle 3000 beelden passeerden de revue waarop we een zeer gedetailleerde uitleg kregen over het hele proces: van de voorbereiding en de reportage op locatie, tot de uiteindelijke selectie van zo’n 50 beelden. Bleasdale heeft ondertussen bijna 15 jaar ervaring als fotojournalist en heeft gedurende 10 jaar meerdere conflicten in Congo gefotografeerd. De man weet ontegensprekelijk waarover hij spreekt.

Workshop with David Alan Harvey. Day of the Dead, Oaxaca, Mexico.

David Alan Harvey fotografeert al sinds zijn tienerjaren en is ondertussen meer dan 50 jaar met het vak bezig. Een overzicht van zijn werk vind je ook terug via zijn Magnumprofiel. David Alan Harvey is een aimabele man, makkelijk in de omgang, benaderbaar, gedreven door zijn passie. Een uitstekende fotograaf wiens werk mij meermaals weet te verrassen. Een boeiend lesgever en verteller, dat ook. Met pensioen gaan staat niet in zijn woordenboek.

Tijdens de workshop hamert hij er dikwijls op dat je als fotograaf een zeer ruime achtergrondkennis moet opbouwen. En dan heeft hij het niet enkel over fotografiegeschiedenis, maar evenzeer over literatuur, muziek, politiek, economie en kunst. Zonder algemene basiskennis of de grote meesters te kennen, heb je geen referentiekader, en kan je zowel je eigen als andermans werk niet correct analyseren of plaatsen binnen een context. Tijdens de workshop worden ieders beelden dagelijks met de besten in het vak vergeleken. Meteen wordt de lat hoog gelegd en de druk opgedreven. Om die reden beschouwt hij zijn workshops als een “advanced class” en moet je er met de juiste ingesteldheid en motivatie aan deelnemen.

Elke voormiddag werd er een klassikale bespreking gehouden waarin iedereen de beelden van de dag voordien ter beoordeling aan David en de groep voorlegde. Tijdens deze bijeenkomsten vertelde David ook geregeld over zijn eigen werk en carrière. Hij toonde onder meer beelden uit zijn persoonlijk project over Oaxaca, van een lokale reportage in en rond zijn strandhuis in North Carolina, en van een commerciële shoot in Mexico in opdracht van Nikon. Daarnaast had je eveneens de mogelijkheid om met hem op straat mee te lopen en hem te observeren terwijl hij fotografeerde. De lokale taal spreken is een enorm pluspunt!

In Mexico had ik meer moeite om een invalshoek te vinden dan tijdens de workshop in Rwanda. De moeilijkheidsgraad lag wat mij betreft een pak hoger. De reden is volgens mij niet ver te zoeken: deze workshop was totaal anders van opzet dan in Rwanda waar ik rond 1 onderwerp en op 1 locatie heb gewerkt. Ik keerde elke dag terug naar het medisch centrum en maakte kennis met enkele families waarvan ik er bij twee thuis kon fotograferen. Ik werkte rond een afgebakend onderwerp in een gesloten omgeving. Deze aanpak is redelijk veilig als opzet, als fotograaf weet je wat je te doen staat.

In Mexico had ik dat vangnet niet. Het duurde enkele dagen vooraleer ik mijn draai vond in de straten van Oaxaca. Bijgevolg zag ik me genoodzaakt om mijn comfortzone te verlaten. Tegelijkertijd probeer je toch ook je eigen stempel op de beelden te drukken, wat geen makkelijke klus was. Dagen dat ik nauwelijks at of sliep waren geen uitzondering.

Workshop with David Alan Harvey. Day of the Dead, Oaxaca, Mexico.

Prijskaartje

De kostprijs voor deelname aan een (internationale) fotografieworkshop is voor de meesten onder ons allicht de meest doorslaggevende factor in het hele verhaal. Het financiële plaatje blijft een delikaat onderwerp en vormt in bepaalde middens af en toe stof tot discussie. Te vaak worden er appels met peren vergeleken waardoor er serieuze misvattingen ontstaan. In België wordt het onderwijs gesubsidieerd zodat onderwijsinstellingen lagere inschrijvingsgelden kunnen hanteren. Op die manier ontstaat de indruk dat onderwijs goedkoop kan zijn en die gedachte wordt naar workshops doorgetrokken. Zelfstandige fotografen worden niet gesubsidieerd. Daarbij mogen we niet vergeten dat hun bruto-inkomen totaal niet gelijk is aan netto. Een element dat tijdens discussies gemakshalve wel eens onder de mat wordt geveegd.

Een aantal factoren zorgen er voor dat er een verkeerde perceptie ontstaat over wat een correcte prijs is voor een workshop. Naast het aantal deelnemers dat eveneens een rol speelt in de berekening van de prijs, zijn er (verborgen) kosten en voorbereidingen die voor buitenstaanders niet altijd zichtbaar zijn: investeringen in apparatuur en didactisch materiaal, huren van een leslokaal, verzekering, vervoer- en verblijfskosten, vergoedingen voor medewerkers, assistenten, modellen, enzovoorts. Voor Bert Stephani (portretfotograaf en workshopinstructor) is het ook logisch dat je als lesgever de steeds sneller evoluerende wereld van fotografie op de voet moet blijven volgen wil je nog relevant blijven. Met andere woorden, er kruipt evenzeer ontzettend veel tijd in het volgen van deze evoluties en testen van nieuwe tools om die kennis nadien in de workshop te implementeren.

“Part of being a good photographer, is being a good editor.” (David Alan Harvey)

Voor de workshop in Rwanda bedroeg de prijs $1800 (€1300) voor zeven volledige dagen en twee lesgevers. Omgerekend is dat €170 per dag, wat een aanvaardbare prijs is, rekening houdend met de uitgebreide know-how die beide fotografen ter beschikking stelden. De workshop in Mexico was een pak duurder: maar liefst $3000 (€2200) voor acht volledige dagen, één lesgever en logistieke ondersteuning van twee medewerkers. Omgerekend €275 per dag. Deze prijzen zijn steeds exclusief vlucht, hotel en maaltijden. Enkel op de eerste en (soms ook) laatste dag wordt de avondmaaltijd door de organisatie aangeboden. In beide gevallen was de grootte van de groep zo’n 15 deelnemers, wat best veel is in verhouding met de prijs. Een groep van ongeveer tien deelnemers zou mijn insziens idealer zijn geweest.

Om het met een ander voorbeeld te illustreren: het International Center of Photography in New York City biedt een eenjarige opleiding “Documentary Photography & Photojournalism” aan waarvan het inschrijvingsgeld voor het academiejaar 2014-2015 maar liefst $32.816 bedraagt (een slordige €24.275). Reken daarbij nog enkele administratiekosten en je komt makkelijk aan $35.000! Dit bedrag is exclusief huisvesting, cursusmateriaal, vervoerskosten, dagelijkse voorzieningen, enz.

Workshop with David Alan Harvey. Day of the Dead, Oaxaca, Mexico.

Conclusie

Een klassiek opleidingstraject wordt zeker niet overbodig, integendeel. Afhankelijk van jouw beoogde doelstellingen kan je opteren voor een voltijdse- of avondopleiding, aangevuld met één of meerdere workshops. Ook als autodidact kan een workshop een waardevolle aanvulling betekenen.

Met uitzondering van de groepsgrootte, krijgen mijn deelnames aan de workshops in Rwanda en Mexico alvast een erg positief rapport. De opgedane kennis kan je waarschijnlijk voor een deel zelf achterhalen, maar zal je veel meer tijd en energie kosten. Op het einde van de week keer je met een bagage vol nieuwe ervaringen, inzichten, én contacten huiswaarts. Niet iedereen zit op het einde van die week op hetzelfde niveau. Ook al heb je het gevoel dat je niet het onderste uit de kan hebt kunnen halen, gun je jezelf best voldoende tijd om dit alles te verwerken. Doorsijpelen zal al deze kennis uiteindelijk wel doen, al kan dat proces weken of zelfs maanden duren. Sta open voor de meningen en visies van je lesgevers en de rest van de groep en je zal ongetwijfeld een unieke ervaring beleven!

You Might Also Like

3 Comments

  • Reply
    Day Of The Dead - San Cristobal de las Casas - Fotografieblog
    8 juli 2015 at 20:13

    […] Dit najaar nam ik deel aan een groepsreis door Mexico, Guatemala en Honduras. Gedurende drie weken werden we ondergedompeld in de boeiende wereld van de Maya’s. Een jaar eerder zat ik in dezelfde periode eveneens in Mexico om deel te nemen aan een workshop in Oaxaca met Magnumfotograaf David Alan Harvey. […]

  • Reply
    Sony Vaio Pro 13 Ultrabook, review - Fotografieblog
    5 februari 2016 at 10:29

    […] Sony Belgium kon ik tijdens de fotografieworkshop met Magnumfotograaf David Alan Harvey in Oaxaca (Mexico) gebruik maken van de Sony Vaio Pro 13 Ultrabook, een krachtige lichtgewicht […]

  • Reply
    Portret van Jennifer - Fotografieblog
    29 april 2016 at 20:49

    […] portret van Jennifer Renée, één van de deelnemers aan de workshop met David Alan Harvey, in Oaxaca (Mexico). Gefotografeerd met de Fuji X-Pro1 en XF35mm […]

Leave a Reply

error: