Ondernemen

Terugblik op mijn loopbaan als freelance fotograaf

freelance fotograaf

Na meer dan zes jaar zwoegen om mijn carrière als freelance fotograaf vorm en richting te geven, heb ik eind 2012 mijn zelfstandige activiteit tijdelijk stopgezet. De energie en motivatie waren op, de batterijen leeg. Sindsdien is fotografie voorlopig opnieuw een hobby. Op zich is daar niets verkeerds mee. Ik heb met de jaren vrede leren nemen met wat het leven me te bieden heeft, of net niet geboden heeft ondanks mijn inspanningen en ambities.

Deze getuigenis heb ik een jaar geleden op mijn Engelstalige blog gepubliceerd. Het werd enige tijd nadien door de Amerikaanse fotografiewebsite Faded & Blurred opgepikt.

Deze tekst was tot op heden niet naar het Nederlands vertaald, wat vanaf nu dus wel het geval is. De aanzet hiertoe was een ontmoeting in februari met enkele oude bekenden tijdens een evenement in de kantoren van Sony in Zaventem. “Wat doe jij nu zoal?” Het was één van de vragen die ik die avond voorgeschoteld kreeg.

Die bijeenkomst was niet de enige reden waarom ik dit artikel eveneens met mijn Nederlandstalige bezoekers wil delen. Er wordt weinig over mislukkingen geschreven. Het onderwerp blijft een taboe. Het aantal fotografen dat ik ken (of volg via sociale media) en die openlijk over hun falen getuigen, zijn op één hand te tellen. Sommigen klauterden opnieuw overeind en hebben uiteindelijk hun zaak tot een succes weten uit te bouwen. Zo’n verhalen werken uiteraard inspirerend en zijn uitermate leerzaam. Alleen spreekt niemand graag over zijn of haar mislukkingen, of over gemiste kansen en dromen die definitief opgeborgen zijn. Achter elk succes schuilt jaren van hard zwoegen en uiteraard horen daar evenzeer mindere momenten en tegenslagen bij die de fotogra(a)f(e) niet met de buitenwereld (lees: sociale media) wilt delen, wat zijn of haar goed recht is natuurlijk.

Een vertaling van mijn oorspronkelijke artikel lees je hieronder. Ik heb de tekst aangevuld met nieuwe informatie, en herschreven of ingekort waar nodig. Ik hoop dat mijn verhaal nuttig kan zijn voor fotografen die zich pas aan het begin van hun loopbaan bevinden. Heb je vragen? Stel ze gerust via de commentaarvelden.


Freelance fotograaf

Tijdens een nieuwjaarsreceptie in januari 2014 vroeg een bevriend fotograaf hoe het met mijn carrière ging, waar ik stond als fotograaf en welke mijn vooruitzichten waren. Alhoewel ik regelmatig nadenk over mijn leven, ambities en dromen, was ik eerlijk gezegd toch enigszins verrast door deze vragen.

Gedurende zes jaar was ik als fotograaf in bijberoep actief. Mijn doelstelling was om op middellange termijn naar een voltijdse activiteit als freelance fotograaf door te groeien. Na drie en vijf jaar zou ik een stand van zaken opmaken en evalueren in welke mate deze doelstelling haalbaar was. Maar eind 2012 heb ik deze zelfstandige activiteit (tijdelijk) stopgezet. Vermits ik daarnaast nog steeds in loondienst actief was, hoefde ik me niet direct zorgen te maken om de maandelijkse rekeningen te kunnen blijven betalen.

Om een lang verhaal kort te maken: vanaf het begin had ik het moeilijk om mijn eigen stempel te drukken. Je moet je eigen stijl leren ontdekken en ontwikkelen, en dat proces verliep veeleer moeizaam. Ik kwam overigens tot de vaststelling dat marketing en netwerken helemaal mijn sterkste punten niet zijn. Het werd al gauw duidelijk dat ik geen neus had om zaken te doen. Ik ben nooit een goede verkoper geweest. Ondernemerschap is niet mijn passie, maar het maakt ontegensprekelijk deel uit van de dagelijkse activiteiten van een fotograaf. En de concurrentie is bikkelhard.

De volgende quote komt uit een podcast van Faded & Blurred en is me altijd bijgebleven:

“If you are not a businessman, you won’t survive as a photographer. Your photographic skill is irrelevant if you can’t market and sell yourself.”

Ik had echt gehoopt dat ik na al die jaren voldoende vertrouwd zou raken met het reilen en zeilen binnen de fotografiesector. Dat draaide enigszins anders uit. Mijn zoektocht deed het aantal vragen en twijfels enkel toenemen.

Er was weinig interesse in mijn werk, niet enkel bij particuliere klanten, maar eveneens bij bedrijven. En wanneer daarbovenop fotoredacteuren van kranten en magazines je portfolio telkens negeerden of me met een excuus huiswaarts stuurden, raakte de motivatie en het enthousiasme stilaan uitgedoofd. Ik had niet onmiddellijk een idee hoe ik deze situatie kon oplossen. Was mijn werk niet goed genoeg? Niemand die het me ooit gezegd heeft.

En toch. In de periode 2010 tot 2012 had ik veelvuldig contact met Belgische ngo’s die mijn reportages uit Gambia en Rwanda zeker konden smaken. Het was met dit vrij werk dat ik mezelf bij hen introduceerde. Een aantal grotere ngo’s, waarvan twee uit de top vijf in België, waren hierover erg te spreken en vertelde me dat mijn stijl perfect aansloot bij het type foto’s dat zij zoeken voor hun campagnes en brochures. Mijn geluk bleek echter van korte duur. Een opdracht zat er niet in vermits ik niet voor een krant of magazine werkte. Ngo’s verkiezen liever een gevestigde naam als fotograaf, bij voorkeur iemand die aan gedrukte media verbonden is zodat de kans groot is dat de reportage nadien in een krant of een tijdschrift gepubliceerd raakt, zonder dat de ngo hiervoor hoeft te betalen. Gratis publiciteit dus. Verschillende communicatieverantwoordelijken van de ngo’s zelf hebben me dit zonder schroom verteld.

Ondanks mijn inspanningen, evolueerde mijn eenmanszaak niet volgens plan. Op een bepaald moment moet je dan knopen doorhakken: ofwel blijf je verder ploeteren, ofwel zet je tijdelijk een stap opzij en maak je tijd voor bezinning en reflectie. Ik koos voor deze laatste optie. Je kan zeker argumenteren dat ik de makkelijkste uitweg gekozen heb, al benader ik mijn beslissing eerder positief en noem ik het een sabbatical, een broodnodige adempauze om de batterijen terug op te laden.

In het laatste jaar van de humaniora ging ik naar de opendeurdag van Sint Lukas in Brussel, met de intentie om me later dat jaar in te schrijven voor de opleiding fotografie. Omwille van verschillende redenen is die inschrijving er nooit gekomen. Met een bachelor communicatiebeheer op zak stond ik enkele jaren later verder van mijn droom verwijderd dan ik had durven vermoeden. Pas in 2003 ben ik van start gegaan met een vierjarige avondopleiding fotografie aan de academie in Anderlecht.

Ik vraag me dikwijls af hoe mijn leven zou zijn verlopen mocht ik pakweg 20-25 jaar geleden andere keuzes hebben gemaakt. Wat zou er gebeurd zijn mocht ik een mentor hebben gehad. Iemand die je inspireert en jou de ogen opent voor het potentieel dat het leven te bieden heeft. Iemand die je motiveert en je in de goede richting stuurt zodat je de moed niet opgeeft. Zou mijn professionele loopbaan er anders hebben uitgezien met zo’n diploma van Sint Lukas op zak?

Mijn beslissing om tijdelijk te stoppen, is door verschillende factoren beïnvloed die niet uitsluitend met fotografie te maken hebben. Met de leeftijd zijn er nieuwe interesses ontstaan waar ik me graag in wou verdiepen. Die periode van bezinning heeft er voor gezorgd dat ik enkele prioriteiten opnieuw heb ingesteld. Een aantal plannen sluimerden al een tijdje op de achtergrond en kregen een prominentere rol toebedeeld. Sommige ideeën vragen meer tijd en voorbereiding.

Op dit moment heb ik geen concrete plannen om mijn carrière als fotograaf nieuw leven in te blazen. In mijn hoedanigheid als hobbyfotograaf werk ik aan persoonlijke projecten, schrijf ik artikels voor deze blog en probeer ik opnieuw te genieten van een jaarlijkse vakantie naar een verre bestemming. Sedertdien ben ik niet langer gebonden aan beperkingen en deadlines opgelegd door klanten. Ik voel me hierdoor minder opgejaagd. Ik geniet opnieuw meer van fotografie ook al betekent dit dat ik momenteel minder fotografeer dan voordien.

Ik heb jammer genoeg geen glazen bol en kan bijgevolg niet voorspellen wat de toekomst me zal brengen. Eén ding is zeker: ik hou mijn ogen en oren open, en sta positief tegenover nieuwe wendingen en avonturen die mijn pad kruisen.

3 Reacties

  • Reageer
    Glenn Vanderbeke
    31 maart 2015 at 11:25

    Interessante getuigenis Serge! Bedankt om deze te delen.

  • Reageer
    N. David
    23 januari 2017 at 13:59

    Ik sluit mij aan bij vorige reactie. Bedankt Serge !

  • Reageer
    Danielle Nys
    2 juli 2017 at 20:35

    Het doet mij deugd dit artikel te lezen Fotografie is mijn passie, maar ook ik ben niet zakelijk en commercieel ingesteld. Ik heb het moeilijk om geld te vragen, wat natuurlijk problematisch is als je professioneel wilt werken. Dank u!

  • Reageren

    error: